Firmy trzymają w bankach 629 mld zł, a stopy stoją na 3,75 proc. Gdzie położyć nadwyżkę gotówki małej firmy na koniec roku, ile chroni BFG i dlaczego odsetki z lokaty firmowej to przychód firmy

629 mld zł na kontach firm i gotówka, która nic nie robi

Według danych NBP za wrzesień depozyty przedsiębiorstw niefinansowych urosły w jeden miesiąc o 12,7 mld zł, czyli o 2,1 proc., i sięgnęły 629,4 mld zł. Gospodarstwa domowe mają w bankach 1 545,7 mld zł, a w obiegu krąży 500,8 mld zł gotówki. Dla porównania dług firm wobec banków to 495,6 mld zł. Polskie firmy jako całość mają w bankach więcej, niż są bankom winne.

W małej firmie wygląda to zwykle tak: na rachunku bieżącym zbiera się kilkadziesiąt albo kilkaset tysięcy złotych na ZUS, VAT, pensje i faktury od dostawców. Pieniądze wchodzą i wychodzą, więc właściciel nie rusza ich z konta. Problem w tym, że rachunek bieżący w większości banków nie płaci odsetek, a każdy miesiąc, w którym te pieniądze leżą bezczynnie, kosztuje tyle, ile wynosi inflacja.

Trzy liczby, które ustawiają oprocentowanie

Rada Polityki Pieniężnej na posiedzeniu 3–4 listopada zostawiła stopy bez zmian. Stopa referencyjna to 3,75 proc., depozytowa 3,25 proc., lombardowa 4,25 proc. Wszystkie obowiązują od 5 marca. O tym, co decyzja RPP i nowa projekcja inflacji znaczą dla raty kredytu, pisaliśmy w osobnym tekście.

Dla Twojej nadwyżki najważniejsza jest stopa depozytowa. To oprocentowanie, po którym bank może odłożyć wolne środki w NBP na jedną noc bez żadnego ryzyka. Skoro bank dostaje od banku centralnego 3,25 proc., nie ma powodu, żeby za Twoje pieniądze na jedną noc płacić więcej. Dlatego oferty kont oszczędnościowych dla firm kręcą się wokół tej liczby albo poniżej niej, a wyższe stawki pojawiają się tylko w promocjach na nowe środki i na krótki czas.

Trzecia liczba to inflacja. Według szybkiego szacunku GUS ceny w październiku były o 3,5 proc. wyższe niż rok wcześniej, choć w porównaniu z wrześniem spadły o 0,4 proc. Jeśli Twoje pieniądze zarabiają mniej niż 3,5 proc. rocznie, realnie tracą na wartości. Przy stopie depozytowej 3,25 proc. zysk powyżej inflacji jest w praktyce nieosiągalny bez ryzyka. Celem nie jest więc zarobek, tylko ograniczenie straty.

Rachunek bieżący, konto oszczędnościowe, lokata: co do czego

Naszym zdaniem w małej firmie pieniądze warto podzielić na trzy koszyki według tego, kiedy będą potrzebne. Pierwszy to rachunek bieżący: tyle, ile wychodzi w najbliższych dwóch tygodniach na pensje, składki, podatki i faktury. Ten koszyk nie zarabia i nie musi, bo jego zadaniem jest płynność.

Drugi koszyk to konto oszczędnościowe dla firm. Pieniądze są dostępne od ręki, zwykle z jednym albo kilkoma bezpłatnymi przelewami w miesiącu, i zarabiają według zmiennej stawki. Tu trzymasz rezerwę na gorszy miesiąc: zaległą fakturę od dużego klienta albo nagłą naprawę. Sprawdź w tabeli opłat, ile przelewów wychodzących jest darmowych, bo przy większej liczbie prowizje potrafią zjeść odsetki.

Trzeci koszyk to lokata terminowa. Wiesz, że pieniądze nie będą potrzebne przez miesiąc, kwartał albo pół roku, więc zamrażasz je za wyższą stawkę. Przy zerwaniu lokaty przed terminem bank zwykle wypłaca kapitał bez odsetek, więc nie wkładaj tu środków na grudniowe pensje. Dobrym kandydatem są za to pieniądze na podatek odłożony na wiosnę albo na planowany zakup sprzętu w pierwszym kwartale.

Jedna zasada dla wszystkich trzech koszyków: trzymaj je w tym samym banku tylko wtedy, gdy mieścisz się w limicie gwarancji. A ten limit działa inaczej, niż sądzi wielu właścicieli firm.

BFG: 100 tys. euro na osobę, nie na konto

Bankowy Fundusz Gwarancyjny chroni środki do równowartości 100 tys. euro w złotych. Przy kursie NBP z 6 listopada, 4,3925 zł za euro, to ok. 439 tys. zł. Kwotę liczy się według kursu z dnia, w którym bank upada, więc traktuj ją orientacyjnie. Limit sumuje wszystkie rachunki jednej osoby w danym banku: bieżące, oszczędnościowe i lokaty, razem z odsetkami.

Jeśli prowadzisz jednoosobową działalność, dla BFG jesteś jednym deponentem. Konto firmowe i prywatne w tym samym banku liczą się do jednego limitu. Spółka z o.o., spółka jawna czy komandytowa to odrębny podmiot z własnymi 100 tys. euro, bo ochrona obejmuje osoby prawne i jednostki organizacyjne ze zdolnością prawną. Wyjątek z wyższą ochroną, do 200 tys. euro, dotyczy tylko osób fizycznych i pieniędzy m.in. ze sprzedaży mieszkania poza firmą, spadku albo podziału majątku, i to przez trzy miesiące od wpłaty.

W razie upadłości banku BFG wypłaca pieniądze w ciągu 7 dni roboczych, a roszczenie przedawnia się dopiero po pięciu latach. Gwarancja obejmuje też depozyty w walutach obcych, choć wypłata następuje w złotych. Nie obejmuje za to środków w funduszach inwestycyjnych ani u pośredników, którzy nie są bankiem ani SKOK-iem. Jeśli nadwyżka Twojej firmy przekracza 439 tys. zł, nadwyżkę ponad limit wkładasz do drugiego banku. To nie przesada, tylko podstawowa higiena.

Odsetki z lokaty firmowej to przychód firmy

Tu często pojawia się pomyłka. Odsetki od prywatnej lokaty bank rozlicza sam, pobierając 19 proc. zryczałtowanego podatku, i właściciel firmy spodziewa się tego samego przy lokacie firmowej. Tymczasem art. 14 ust. 2 pkt 5 ustawy o PIT mówi wprost: odsetki od środków na rachunkach rozliczeniowych prowadzonych w związku z działalnością gospodarczą, w tym odsetki od lokat terminowych tworzonych na tych rachunkach, są przychodem z działalności.

W praktyce odsetki wchodzą do rozliczenia firmy, a stawka zależy od Twojej formy opodatkowania: skali, podatku liniowego albo ryczałtu. To ma znaczenie przy planowaniu, bo przychód z odsetek trzeba zaksięgować i wykazać, a nie zapomnieć o nim jak o prywatnej lokacie. Zanim założysz lokatę na większą kwotę, zapytaj księgowej, jak ją ująć w ewidencji i w zaliczce. Przy układaniu budżetu na przyszły rok, o którym pisaliśmy w tekście o czterech liczbach na 2027 r., odsetki warto dopisać po stronie przychodów, nawet jeśli to niewielka kwota.

Co z tego dla Ciebie

1. Wyciągnij z bankowości historię salda z ostatnich sześciu miesięcy i sprawdź, poniżej jakiej kwoty rachunek bieżący nigdy nie spadł. To Twoja nadwyżka, która może pracować.
2. Podziel ją na dwa koszyki: rezerwę na konto oszczędnościowe (dostępną od ręki) i pieniądze z konkretnym terminem na lokatę (podatek na wiosnę, zakup w pierwszym kwartale).
3. Policz, ile masz łącznie w jednym banku, razem z kontem prywatnym, jeśli prowadzisz jednoosobową działalność. Powyżej ok. 439 tys. zł otwórz rachunek w drugim banku.
4. Sprawdź w tabeli opłat konta oszczędnościowego liczbę darmowych przelewów i to, czy wyższa stawka dotyczy tylko nowych środków i przez jaki czas.
5. Umów się z księgową, jak zaksięgować odsetki z rachunku firmowego i lokaty, zanim wpłyną pierwsze, a nie przy rocznym rozliczeniu.

Stan na: 07.11.2026. Tekst nie jest poradą prawną, podatkową ani inwestycyjną.