Radca prawny bez AI zostanie w tyle? Relacja z kongresu LEGALTECH & CYBER 2026

Otwarcie: „ten film już się zaczął”

Kongres oficjalnie otworzył Prezes Krajowej Rady Radców Prawnych Włodzimierz Chróścik. Na scenie głównej towarzyszyli mu Minister Sprawiedliwości Waldemar Żurek, Dyrektor Departamentu Prawnego w Ministerstwie Cyfryzacji Magdalena Witkowska-Krzymowska, Prezes Wydawnictwa C.H.Beck Wojciech Bierwiczonek, Prezes Wolters Kluwer Polska Marcin Kleina oraz Prezes LOGiT FLOW Piotr Guział.

Prezes Chróścik zwrócił uwagę, że spotykamy się w kinie, czyli w miejscu, w którym przez lata oglądaliśmy filmy o przyszłości. Dziś sami w takim filmie gramy. Podkreślił przy tym rzecz dla zawodu kluczową: maszynie można delegować zadania, ale nie odpowiedzialność, zdrowy rozsądek i etykę. Jak to ujął, „niezależność i zaufanie to to, czego AI nigdy nie zastąpi”. Podczas otwarcia ogłoszono też premierę II wydania rekomendacji KRRP „AI w pracy radcy prawnego”, dostępnych na stronie KIRP.

Przesłanie samorządu było jasne. Od sztucznej inteligencji w zawodzie radcy prawnego nie da się już uciec, a największa korporacja prawnicza w Polsce chce pokazywać swoim członkom, jak z niej rozsądnie korzystać. Radca prawny, który nie sięga po nowe technologie, po prostu zostanie w tyle.

Trudno nie zgodzić się z tą diagnozą. Wiele lat temu w codziennej pracy prawnika nie korzystano z systemów informacji prawnej, takich jak LEX czy Legalis. Dziś trudno sobie wyobrazić pracę bez baz, w których w jednym miejscu znajdziemy przepisy, orzecznictwo, interpretacje, komentarze, monografie i wzory dokumentów. Wydaje mi się, że z narzędziami AI będzie podobnie. W ciągu kilku lat staną się standardem, a nie ciekawostką.

Cyfryzacja sądów: zauważalna, ale wolniejsza niż życie

Minister Sprawiedliwości Waldemar Żurek odniósł się do cyfryzacji wymiaru sprawiedliwości. Zwrócił uwagę, że postępuje ona i jest zauważalna, ale nie da się jej wprowadzić w takim tempie, w jakim technologia zmienia życie publiczne, gospodarcze czy prywatne. Elektroniczna wymiana pism, która dla większości przedsiębiorców jest dziś czymś oczywistym, w sądownictwie wcale taka oczywista nie była.

Przypomniało mi to Forum Młodych Radców Prawnych w Wilnie, w którym uczestniczyłam dokładnie rok temu. Jeden z litewskich sędziów pokazywał tam, jak sztuczna inteligencja usprawnia pracę sądu, m.in. w sprawach rozpoznawanych w trybie nakazowym. W Polsce takie rozwiązania są dziś jeszcze poza zasięgiem, ale kierunek wydaje się przesądzony.

Warsztat: od promptu do workflow

Pierwszym punktem mojego dnia był blok warsztatowy „Praktyczne narzędzia AI dla prawników”, a w nim warsztat „Zbuduj asystenta AI w kancelarii. Od promptu do workflow”, który poprowadził Andrzej Możdżeń-Marcinkowski, Legal Engineer w Libra by Wolters Kluwer.

Libra to asystent AI przygotowany z myślą o prawnikach. Działa podobnie do popularnych narzędzi, takich jak ChatGPT, Claude czy Gemini, ale jego funkcje są dopasowane do pracy prawniczej. W mojej ocenie najciekawsze jest to, że użytkownik może sam zdecydować, skąd narzędzie czerpie informacje. Można rozszerzyć wyszukiwanie na zasoby całego internetu, ale można też ograniczyć je wyłącznie do treści dostępnych w systemie LEX, czyli bazie Wolters Kluwer obejmującej akty prawne, orzecznictwo, interpretacje, komentarze, monografie i wzory dokumentów. Dla prawnika to istotna różnica, bo zamknięcie researchu w zweryfikowanym źródle ogranicza ryzyko trafienia na przypadkowe lub nieaktualne informacje.

Sporo uwagi poświęcono tzw. halucynacjom, czyli sytuacjom, w których model generuje przekonująco brzmiące, ale nieprawdziwe treści, np. nieistniejące sygnatury czy przepisy. Wniosek był prosty: im dokładniejszy prompt, tym dokładniejszy research i wynik. Precyzyjne polecenie, kontekst sprawy i wskazanie źródeł to podstawa pracy z każdym takim narzędziem.

Legal prompting: prompt, kontekst i weryfikacja

Kolejny warsztat, „Legal prompting na przykładzie. Praca z AI w kancelarii: prompt, kontekst i weryfikacja”, poprowadził r.pr. Tomasz Zalewski (C.H.Beck, Zalewski Legal), założyciel Fundacji LegalTech Polska. Tym razem rozmawialiśmy o tym, jak już dziś wykorzystywać nowe technologie w praktyce kancelarii.

Bardzo przemawiał do mnie przykład „kazusu jako skilla”, czyli zamknięcia powtarzalnej czynności w gotowy moduł dla asystenta AI. Na przykładzie wyjścia klienta z umowy SaaS (oprogramowania w abonamencie) pokazano, jak połączyć w jedną całość instrukcję, checklistę (terminy, kary umowne, eksport danych, okres przejściowy), playbook klienta, czyli informację, na co klient się zgadza, oraz wzór pisma kancelarii. Dzięki temu narzędzie nie zgaduje, tylko pracuje według standardu, który ustalił prawnik.

Najważniejszym słowem tego warsztatu była jednak weryfikacja. Dla przeciętnego użytkownika odpowiedź wygenerowana przez czat często wygląda na kompletną i idealną. Ta odpowiedź nie zamyka jednak sprawy. Dopiero prawnik, który wie, na jakie elementy umowy zwrócić uwagę, jest w stanie ocenić, czy wynik pracy AI jest poprawny, pełny i dopasowany do sytuacji klienta. Sztuczna inteligencja realnie ułatwia pracę, ale nie przejmuje odpowiedzialności za jej efekt.

Prawnik 2030 i dział prawny jako partner biznesu

W ramach ścieżki „Prawnik 2030: przewaga konkurencyjna, nowy rynek pracy i kompetencje przyszłości” wzięłam udział w panelu „Dział prawny 2030: centrum kosztów czy przewaga firmy? Co dział robi sam, co zleca kancelarii, w których obszarach używa AI”. W dyskusji udział wzięli r.pr. Sabina Gwiazdoń-Ostrowska (Head of Legal w Tutlo), r.pr. Krzysztof Owsianny (Head of Legal, Risk & Compliance w PSI Polska sp. z o.o.), Ireneusz Piecuch (Senior Partner w Kancelarii DGTL Kibil Piecuch i Wspólnicy) oraz r.pr. Stanisław Sopel (Chief Legal Officer w G2A.COM). Panel moderowała Iga Iwulska, Prezeska Zarządu PILA.

Rozmawialiśmy o tym, jak wewnętrzne działy prawne pracują w oparciu o nowe technologie i jak zmienia się rola prawnika in-house (zatrudnionego w firmie). Coraz wyraźniej widać, że nie jest on już odległym kosztem, do którego biznes zagląda tylko w razie problemu. Staje się partnerem, który towarzyszy decyzjom biznesowym na bieżąco. Narzędzia AI pozwalają mu szybciej obsłużyć powtarzalne sprawy i więcej czasu poświęcić tym, które naprawdę wymagają jego oceny.

Co automatyzować, a co zostawić prawnikowi

Najwięcej do myślenia dał mi panel „AI w procesach kancelarii: co automatyzować, co zostawić prawnikowi i dlaczego”. Udział wzięli w nim Bartłomiej Majchrzak (współtwórca NowoczesnaKancelaria.pl), Tomasz Prus (Head of Innovation & AI na Europę Środkowo-Wschodnią w Kancelarii CMS), r.pr. Agnieszka Wachowska (Traple Konarski Podrecki i Wspólnicy) oraz r.pr. Tomasz Zalewski (Zalewski Legal). Rozmowę moderował Marcin Zręda, Dyrektor Strategiczny w Wolters Kluwer.

Puentą tej dyskusji była dla mnie obserwacja, że prawnika roku 2030 wciąż oceniamy oczami prawnika z roku 2026. Żyjemy w przekonaniu, że cechy, które dziś uważamy za najważniejsze, czyli rozumienie dokumentów, pomysłowość i umiejętność analizy, zanikną, jeśli młody prawnik nie przejdzie tej samej drogi co my. Że nie da się wykształcić dobrego prawnika, jeśli sam nie przeprowadził analizy, nie napisał kilkunastu pism i nie poprowadził kilkudziesięciu postępowań, ucząc się na własnych błędach.

Paneliści zgadzali się, że doświadczonego prawnika, lidera zespołu i samodzielnego doradcy z wysokimi kompetencjami, AI nie zastąpi. Zmienia się jednak sytuacja osób na początku kariery: studentów prawa, aplikantów i prawników tuż po egzaminach zawodowych. Research orzecznictwa, pierwszy draft umowy czy wstępna wersja apelacji to zadania, które do niedawna trafiały do aplikantów. Dziś coraz częściej ten pierwszy etap pracy wykonuje sztuczna inteligencja. To bardzo ważne pytanie dla całego zawodu: jak w nowych warunkach uczyć kolejne pokolenia prawników, skoro tradycyjna ścieżka zdobywania doświadczenia przestaje być oczywista.

Ryczałt czy stawka godzinowa? Debata oksfordzka

Na koniec dnia wybrałam temat najbardziej przyziemny, czyli pieniądze. W formule debaty oksfordzkiej radcowie prawni spierali się o to, czy stawka godzinowa wypadnie z obiegu na rzecz wynagrodzenia ryczałtowego. Tym bardziej że AI skraca czas wykonania wielu czynności.

W mojej ocenie tak się nie stanie, a w trakcie debaty zwróciłam uwagę na jeden element. W wielu przypadkach ryczałt jest początkiem stawki godzinowej, a nie jej alternatywą. Klient, który przychodzi z konkretnym zleceniem, np. analizą, przygotowaniem dokumentu, rejestracją spółki, przekształceniem, reorganizacją czy optymalizacją, chce wiedzieć z góry, ile to będzie kosztowało. Takie projekty najczęściej rozliczamy ryczałtowo. Z mojej praktyki wynika jednak, że wielu z tych klientów zostaje z nami na stałe, a stała obsługa jest już zwykle rozliczana abonamentowo albo według stawki godzinowej. Oba modele nie konkurują więc ze sobą, tylko odpowiadają różnym etapom współpracy.

Co z tego wynika dla Twojej firmy?

Kongres pokazał, że rynek usług prawnych zmienia się szybciej niż kiedykolwiek. Dla przedsiębiorców to dobra wiadomość. Dobrze wykorzystana technologia pozwala prawnikom szybciej dotrzeć do informacji, przygotować pierwszą wersję dokumentu i więcej czasu poświęcić temu, co dla klienta najważniejsze, czyli ocenie ryzyka i rekomendacji. Jednocześnie żadne narzędzie nie przejmuje odpowiedzialności za poradę. Odpowiedź wygenerowana przez czat może być dobrym punktem wyjścia, ale nie zastąpi prawnika, który zna przepisy, kontekst sprawy i wie, co sprawdzić.

Jestem przekonana, że w najbliższych latach przewagę zyskają ci prawnicy, którzy połączą doświadczenie z umiejętnym korzystaniem z nowych narzędzi. LEGALTECH & CYBER 2026 był do tego bardzo dobrą okazją i mam nadzieję, że to dopiero początek takiej rozmowy w naszym środowisku.

Kongres w kadrach

Stan na: 6 listopada 2026 r. Tekst nie jest poradą prawną.