Rewolucja w podatkach dla przedsiębiorców: Co projekt UD116 zmieni w ryczałcie i uldze IP Box?
Przez Redakcja - 23/10/2025
W polskiej przestrzeni publicznej od miesięcy trwa gorąca dyskusja na temat nadchodzących zmian w przepisach podatkowych, które mają dotknąć przede wszystkim przedsiębiorców rozliczających się z podmiotami powiązanymi. Kluczowym elementem tych rewolucyjnych propozycji, zawartych w projekcie ustawy oznaczonym jako UD116, jest wprowadzenie znacznie wyższej, bo 17-procentowej stawki ryczałtu dla przychodów osiąganych w ramach współpracy wewnątrz grup kapitałowych lub powiązań osobowych. Ta zmiana, planowana na 2026 rok, może drastycznie wpłynąć na płynność finansową wielu firm i zmusić je do gruntownego przemyślenia swojej struktury działalności.
Ryczałt ewidencjonowany: koniec optymalizacji w relacjach powiązanych?
Głównym celem Ministerstwa Finansów, stojącym za nowelizacją ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym, jest uszczelnienie systemu i ograniczenie mechanizmów optymalizacyjnych, które stały się popularne w ostatnich latach.
Jak działa obecny mechanizm (i dlaczego rząd chce go zmienić)?
Obecnie popularną praktyką jest, że wspólnik spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (sp. z o.o.), świadcząc dla niej usługi (np. doradcze czy IT), rozlicza je za pomocą niskich stawek ryczałtu – często wynoszących jedynie 8,5%.
Korzyść jest podwójna:
- Dla spółki: Wypłacone wspólnikowi wynagrodzenie staje się kosztem uzyskania przychodu, obniżając jej podatek dochodowy (CIT).
- Dla wspólnika: Płaci on relatywnie niski ryczałt od przychodów z usług na rzecz własnej spółki.
Taki schemat jest fiskalnie korzystniejszy niż inne formy dystrybucji zysku. Gdyby te same środki wypłacono jako dywidendę, wymagałoby to zapłaty 19% PIT. Przy wynagrodzeniu na zasadach ogólnych, groziłaby progresja (12% lub 32%), a do tego dochodziłaby ewentualna danina solidarnościowa.
17% Stawka Ryczałtu – nowe obciążenie
Projekt UD116 wprowadza jednolitą stawkę 17% dla szerokiego katalogu usług (m.in. doradczych, informatycznych, marketingowych, związanych z nieruchomościami), jeśli są one świadczone na rzecz podmiotu powiązanego.
Kto jest podmiotem powiązanym?
Według projektu, to m.in. spółka, w której podatnik jest wspólnikiem, członkiem zarządu lub posiada co najmniej 5% udziałów (lub określonych praw).
W praktyce oznacza to, że przedsiębiorcy korzystający z ryczałtu stracą możliwość stosowania niższych stawek (8,5%, 12%, 15%) w transakcjach wewnątrz grupy. To znaczne podwyższenie podatku, które ma zniechęcać do dotychczasowych działań optymalizacyjnych.
Kontrowersje i nierówności
Choć cel jest szczytny (walka z optymalizacją), nowa regulacja budzi spore kontrowersje. Wprowadza bowiem nierówność podatkową:
- Podatnik A świadczący usługę na rzecz podmiotu powiązanego zapłaci 17% ryczałtu.
- Podatnik B świadczący identyczną usługę dla niezależnego kontrahenta będzie mógł zachować niższą stawkę (np. 8,5% lub 12%).
Oba podmioty nabywające usługę odliczą ją jako koszt, co oznacza, że różnica uderzy wyłącznie w wykonawcę usług, tworząc dysproporcje w opodatkowaniu tej samej pracy. Przedsiębiorcy będą musieli teraz wyjątkowo skrupulatnie analizować relacje kapitałowe i osobowe z każdym kontrahentem.
Ulga IP Box: Koniec dla Samotnych Wilków w IT?
Projekt UD116 przynosi zmiany także w zakresie Ulgi IP Box, która umożliwia preferencyjne opodatkowanie dochodów z własności intelektualnej stawką zaledwie 5%.
Nowe regulacje mają uzależnić prawo do stosowania tej ulgi od zatrudnienia minimum trzech niezależnych pracowników.
Konsekwencje dla innowacyjnych jednoosobowych działalności
Ta zmiana uderzy przede wszystkim w jednoosobowych przedsiębiorców, takich jak programiści, graficy czy inni freelancerzy działający w sektorze IT i nowych technologii, którzy dotychczas korzystali z 5% stawki. Utrata dostępu do ulgi IP Box, bez konieczności zatrudniania, może istotnie obniżyć rentowność ich działalności.
Dla większych firm, które już zatrudniają, kryterium to może być neutralne, a nawet korzystne, ponieważ zapewni im zachowanie preferencji.
Danina solidarnościowa pod LUPĄ
Jednocześnie projekt przewiduje rozszerzenie podstawy obliczenia daniny solidarnościowej (dodatkowy podatek dla najbogatszych) o dochody objęte ulgą IP Box. Oznacza to, że pomimo preferencyjnej stawki 5%, część dochodów z własności intelektualnej zostanie wliczona do progu, powyżej którego płaci się daninę, co finalnie może zwiększyć ogólne zobowiązania podatkowe przedsiębiorcy.
Co dalej? Czas na reorganizację i konsultacje
Planowane zmiany, mające wejść w życie od 2026 roku, wymagają od przedsiębiorców pilnej i dogłębnej analizy.
Potencjalne działania dla firm:
Reorganizacja struktury: Konieczność rozważenia, czy dotychczasowa forma prowadzenia działalności (np. ryczałt w JDG świadczącej usługi własnej spółce) pozostaje opłacalna. Alternatywą może być przejście na zasady ogólne lub opodatkowanie w formie spółki (np. CIT).
Zmiana współpracy: Ograniczenie świadczenia usług wewnątrz grupy kapitałowej na rzecz zlecania ich podmiotom zewnętrznym (o ile jest to możliwe).
Analiza powiązań: Wprowadzenie szczegółowych procedur weryfikacji powiązań osobowych i kapitałowych z kontrahentami, co wiąże się z dodatkowymi obowiązkami dokumentacyjnymi.
Strategia IP Box: Jednoosobowi przedsiębiorcy w sektorze innowacyjnym muszą przeanalizować, czy stać ich na zatrudnienie minimum 3 pracowników, aby utrzymać ulgę, czy też muszą liczyć się z powrotem do opodatkowania na zasadach ogólnych lub ryczałtem ze standardową stawką.
Wnioski są jasne: Projekt UD116 radykalnie zmienia zasady gry. Chociaż głównym motywem jest walka z optymalizacją podatkową, dla wielu przedsiębiorców może to oznaczać po prostu wyższe obciążenia i konieczność przebudowy strategii biznesowej.
Masz pytania dotyczące projektu UD116 lub potrzebujesz przeanalizować swoją sytuację podatkową w świetle nadchodzących zmian? Skontaktuj się z doświadczonym doradcą podatkowym. Nie warto czekać do ostatniej chwili!
Autor: Redakcja