czwartek, 19 listopada 2026
Rynki dane: TradingView
Wektor Biznesu · Kultura · 7 min czytania

Pięć wystaw na koniec roku

Cepelia, banknoty i łódzka bawełna: co zobaczyć, gdy prowadzisz firmę

W czterech miastach trwa pięć wystaw o sprawach, które zna każdy, kto prowadzi firmę: o sieci sprzedaży, o pieniądzu tracącym wartość, o zależności od jednego surowca, o reklamie i o ratowaniu branży w kryzysie. Żadnej z nich jeszcze nie widzieliśmy, więc to zapowiedź na podstawie informacji muzeów, a nie relacja. Wszystkie są czynne przez cały listopad i grudzień.

Ceglany budynek dawnej kotłowni z wysokim kominem na brukowanym dziedzińcu Białej Fabryki Ludwika Geyera w Łodzi, między białymi gmachami fabrycznymi, w słoneczny dzień. Fot. WrS.tm.pl / Wikimedia Commons, domena publiczna
Dawna kotłownia Białej Fabryki Ludwika Geyera w Łodzi. W tym kompleksie mieści się Centralne Muzeum Włókiennictwa. Fot. WrS.tm.pl / Wikimedia Commons, domena publiczna

W skrócie

  • Kraków: „Obywatelka Cepelia” w Muzeum Narodowym (do 21 lutego 2027 r.) oraz wystawa o papierowym pieniądzu XIX wieku w pałacu Czapskich (do 11 kwietnia 2027 r.).
  • Łódź, Warszawa, Wrocław: bawełna w Centralnym Muzeum Włókiennictwa (do 25 kwietnia 2027 r.), „Plakat polski” w Wilanowie (obecna odsłona do 10 stycznia 2027 r.) i szkoła snycerska z Cieplic w Muzeum Narodowym we Wrocławiu (do 21 lutego 2027 r.).
  • Bilety: normalne od 10 do 35 zł. Dni bezpłatne w muzeach zwykle nie obejmują wystaw czasowych.

Kraków: Cepelia, czyli jedna marka dla stu spółdzielni

„Obywatelka Cepelia” w Gmachu Głównym Muzeum Narodowego w Krakowie to, jak podaje muzeum, pierwszy w Polsce przekrojowy i krytyczny pokaz Centrali Przemysłu Ludowego i Artystycznego. Kuratorzy, prof. Piotr Korduba i dr Anna Wiszniewska, rozbierają tę organizację na części: projektowanie, wytwarzanie, sprzedaż, wystawy i targi. Obok unikatów znanych projektantów stoi produkcja masowa, a osobny fragment dostał „cepeliowski kicz”.

Zapowiedź wystawy „Obywatelka Cepelia”. Źródło: kanał Muzeum Narodowego w Krakowie w YouTube.

Dlaczego to ciekawe dla kogoś, kto prowadzi firmę? Bo Cepelia była przede wszystkim maszyną do sprzedawania. Od 1949 r. przez cztery dekady rozprowadzała to, co wytwarzały zrzeszone spółdzielnie rękodzielnicze. Według muzeum w najlepszym okresie było ich blisko sto, a do tego ponad 300 sklepów w kraju, salony w Brukseli i Nowym Jorku, własny dział handlu zagranicznego i zaplecze badawcze. Pracowało w tym nawet 45 tys. osób. To opowieść o tym, jak jedna marka otwiera małym wytwórcom drogę na rynek i co dzieje się z jakością, kiedy skala rośnie szybciej niż kontrola.

Praktycznie: al. 3 Maja 1, do 21 lutego 2027 r., od wtorku do niedzieli 10:00–18:00. Bilet normalny 35 zł, ulgowy 25 zł, rodzinny 70 zł. W niedzielę 15 listopada o 12:00 jest oprowadzanie kuratorskie w cenie biletu, trzeba zarezerwować miejsce.

Gmach Główny Muzeum Narodowego w Krakowie przy al. 3 Maja
Gmach Główny Muzeum Narodowego w Krakowie, gdzie trwa „Obywatelka Cepelia”. Zdjęcie z 2006 r. Fot. Marcin Zieliński / Wikimedia Commons, CC BY 2.5

Kraków: papierowy pieniądz i stara lekcja inflacji

Druga krakowska wystawa jest w pałacu Czapskich, oddziale tego samego muzeum. Nazywa się „Rewolucja, postęp, imperializm… Pieniądz papierowy XIX wieku”. Kuratorka dr Barbara Zając pokazuje, jak banknot rozszedł się po Europie, Azji i Ameryce. Są banknoty, asygnaty, bilety skarbowe i loteryjne, między innymi norweski banknot z 1695 r., francuska asygnata z 1792 r. i projekt biletu Banku Polskiego na 100 zł z 1830 r.

Wątek dla przedsiębiorcy jest tu podany wprost. Rewolucyjna Francja drukowała asygnaty masowo, żeby załatać finanse państwa, i wydrukowała ich tyle, że przestały cokolwiek znaczyć. W Polsce bilety skarbowe pojawiły się w 1794 r., w czasie powstania kościuszkowskiego. Na wystawie jest też pieniądz zastępczy, czyli bony i kwity, które wypuszczały majątki ziemskie i przedsiębiorstwa, gdy na rynku brakowało drobnych. Do tego giełda, dzięki której w XIX wieku dało się zebrać kapitał na budowę kolei.

Praktycznie: ul. Piłsudskiego 12, do 11 kwietnia 2027 r. We wtorki 10:00–18:00, od środy do niedzieli 10:00–16:00. Bilet normalny 18 zł, ulgowy 14 zł.

Łódź: skąd brała się bawełna

„Dziewięć księżyców nad polem bawełny. Łódź i Azja Środkowa” w Centralnym Muzeum Włókiennictwa pyta o coś, czego w opowieściach o „polskim Manchesterze” zwykle brakuje: skąd przyjeżdżał surowiec. Kuratorzy Dorota Jagoda Michalska i Łukasz Mojsak prowadzą od końca XIX wieku do upadku łódzkiego włókiennictwa po 1989 r. i pokazują związki miasta z terenami dzisiejszego Uzbekistanu, Kazachstanu i Turkmenistanu. Dużo miejsca zajmuje praca kobiet, od zbieraczek na polach po łódzkie włókniarki. Wśród autorów prac są Władysław Strzemiński, Karol Hiller i Aleksandr Rodczenko, a obok nich współcześni artyści z Azji Środkowej.

Dla właściciela firmy to opowieść o łańcuchu dostaw: o mieście, którego los zależał od rośliny uprawianej tysiące kilometrów dalej. Resztę dopowiada sam budynek. Muzeum mieści się w Białej Fabryce Ludwika Geyera, którą opisuje jako pierwszą w Łodzi zmechanizowaną przędzalnię i tkalnię bawełny. Na stronie muzeum jest też bezpłatna publikacja z esejami badaczy, między innymi o tym, jak łódzcy fabrykanci zabiegali o własne źródła surowca.

Praktycznie: ul. Piotrkowska 282, do 25 kwietnia 2027 r. Bilet na tę wystawę 15 zł, ulgowy 10 zł. W środy 12:00–17:00, w czwartki i piątki 12:00–19:00, w soboty 11:00–18:00, w niedziele 11:00–17:00. W poniedziałki i wtorki nieczynne.

Warszawa: plakat, czyli reklama, która trafiła do muzeum

Muzeum Plakatu w Wilanowie otworzyło się ponownie w marcu 2026 r. po prawie pięciu latach modernizacji i pierwszy raz pokazuje własną kolekcję polskiego plakatu jako wystawę stałą. Ma ich blisko 36 tys. Papier źle znosi długą ekspozycję, więc zestaw prac wymienia się co trzy miesiące. Obecna, trzecia odsłona potrwa według muzeum do 10 stycznia 2027 r. Sześć rozdziałów prowadzi od Młodej Polski, przez reklamę dwudziestolecia i polską szkołę plakatu, po współczesne projektowanie graficzne.

Zapowiedź wystawy „Plakat polski. Kolekcja”. Źródło: kanał Muzeum Narodowego w Warszawie w YouTube.

To wystawa o Twoim marketingu bardziej, niż się wydaje. Kurator Michał Warda mówił w „Rzeczpospolitej”, że po 1989 r. plakat stał się przede wszystkim narzędziem marketingu, a jego prosty, symboliczny język pomaga dziś, kiedy obrazów jest za dużo, a uwagi odbiorcy za mało. Warto zobaczyć, jak jedną myśl zmieścić na jednej kartce, zanim zamówisz kolejną kampanię.

Praktycznie: ul. St. Kostki Potockiego 10/16, od wtorku do niedzieli 10:00–18:00. Bilet normalny 22 zł, ulgowy 16 zł, w środy wstęp bezpłatny. 11 listopada muzeum jest otwarte i nie pobiera opłat. 24, 25 i 31 grudnia zamknięte.

Wrocław: szkoła zawodu jako ratunek dla branży

„Maestro i uczniowie. Cirillo dell’Antonio i Szkoła Snycerska w Cieplicach” w Muzeum Narodowym we Wrocławiu przypomina szkołę rzeźby w drewnie, która działała w Cieplicach, dziś części Jeleniej Góry, i jej najważniejszego nauczyciela, Włocha z Południowego Tyrolu. Kuratorka Barbara Andruszkiewicz zebrała portrety, rzeźbę sakralną, szopki, figurki Liczyrzepy i archiwalny film z lat 30.

Porośnięty bluszczem ceglany gmach Muzeum Narodowego we Wrocławiu
Gmach Muzeum Narodowego we Wrocławiu. Wystawa o szkole snycerskiej jest na II piętrze. Fot. Fred Romero / Wikimedia Commons, CC BY 2.0

Ta historia zaczyna się jak plan naprawczy. Szkołę powołano w 1902 r., bo karkonoskie rękodzieło przegrywało z innymi ośrodkami i z tanimi wyrobami seryjnymi z gipsu i masy papierowej. Pomysł był prosty: podnieść poziom i pokazać rzemieślnikom, co się aktualnie sprzedaje. Kiedy po I wojnie światowej dobra passa się skończyła, szkoła szukała nowych przychodów. Robiła nagrobki i pomniki, projektowała nowoczesne meble i sama rozbudzała popyt na szopki bożonarodzeniowe oraz drewniane drogowskazy. Brzmi znajomo dla każdego, kto w gorszym roku musiał zmienić ofertę.

Praktycznie: pl. Powstańców Warszawy 5, II piętro, do 21 lutego 2027 r. Bilet na wystawę czasową 10 zł, ulgowy 8 zł. Od wtorku do piątku 10:00–16:00, w soboty i niedziele 10:00–17:00. Oprowadzania kuratorskie 15 listopada oraz 6 i 19 grudnia o 13:00. 24, 25, 26 i 31 grudnia nieczynne.

Co z tego dla Ciebie

  1. Nie licz na dzień bezpłatny. W Muzeum Narodowym w Krakowie (wtorki), w łódzkim muzeum włókiennictwa (środy) i w Muzeum Narodowym we Wrocławiu (soboty) darmowy wstęp dotyczy wystaw stałych, więc na wystawy czasowe załóż normalny bilet. Wyjątkiem jest Muzeum Plakatu, gdzie w środy wstęp jest bezpłatny.
  2. Poniedziałek odpada wszędzie. W Łodzi także wtorek.
  3. W Krakowie to dwa różne budynki. Pałac Czapskich od środy do niedzieli zamyka się już o 16:00, więc zacznij od niego. W kasie zapytaj, co obejmuje Twój bilet, bo muzeum ma też bilety łączone.
  4. Przed świętami sprawdź godziny na stronie muzeum. Część placówek jest zamknięta 24, 25, 26 i 31 grudnia.
  5. Jeśli możesz, idź z kuratorem. W niedzielę 15 listopada oprowadzania są i w Krakowie, i we Wrocławiu. To najlepszy sposób, żeby usłyszeć historie, których nie ma na podpisach.

Źródła

  1. mnk.pl, strona wystawy „Obywatelka Cepelia”
  2. media.mnk.pl, informacja prasowa o wystawie „Obywatelka Cepelia”
  3. mnk.pl, strona wystawy o pieniądzu papierowym XIX wieku
  4. mnk.pl, cennik i bilety Muzeum Narodowego w Krakowie
  5. cmwl.pl, strona wystawy „Dziewięć księżyców nad polem bawełny”
  6. cmwl.pl, godziny otwarcia i bilety Centralnego Muzeum Włókiennictwa w Łodzi
  7. muzeumplakatu.mnw.pl, „Plakat polski. Kolekcja / odsłona 3.”
  8. muzeumplakatu.mnw.pl, bilety i godziny Muzeum Plakatu w Wilanowie
  9. rp.pl, rozmowa z Michałem Wardą o plakacie i marketingu (13.03.2026)
  10. mnwr.pl, strona wystawy „Maestro i uczniowie”
  11. mnwr.pl, informacje praktyczne Muzeum Narodowego we Wrocławiu

Stan na: 10.11.2026. Godziny i ceny biletów mogą się zmienić, sprawdź je przed wizytą na stronie muzeum.

O autorze

Emil Sadowy

RedaktorProducent podcastuRealizacja obrazu i dźwięku

Redaktor Wektora Biznesu i producent podcastu, w którym przedsiębiorcy opowiadają, jak naprawdę wygląda prowadzenie firmy. Odpowiada też za realizację obrazu i dźwięku, więc każdą rozmowę zna od kamery, mikrofonu i montażu. W tekstach szuka tego samego co w podcaście: konkretu, liczb i historii, z których da się coś wyciągnąć dla własnej firmy.