Cztery dni pracy, ta sama pensja. Co pokazał pilotaż?
78 pracodawców od stycznia testuje krótszy czas pracy bez obniżki wynagrodzeń. Ministerstwo mówi o 80 proc. chętnych do kontynuacji, ale raport będzie dopiero w 2027 r. Sprawdziliśmy, co z tego wynika dla małej firmy.
Pilotaż pokazał na razie tyle, że krótszy czas pracy da się pogodzić z działaniem firmy, ale tylko wtedy, gdy przebudujesz grafiki i zastępstwa. Od stycznia 78 pracodawców, w tym 38 prywatnych firm, skraca czas pracy bez obniżki pensji, a od lipca już o 20 proc. Ministra pracy mówi, że 80 proc. z nich chce przy tym zostać. Sprawdziliśmy, co z tego eksperymentu może wziąć mała firma, która na dotację nie ma co liczyć.
W skrócie
- Rządowy pilotaż: 50 mln zł, 78 pracodawców, blisko 5 tys. pracowników. W I półroczu 2026 r. czas pracy krótszy o co najmniej 10 proc., w II półroczu o 20 proc., wynagrodzenia bez zmian.
- Pierwsze wnioski ministerstwa: da się, ale trzeba na nowo ułożyć grafiki, zastępstwa i obsługę klienta. Twarde dane będą dopiero w sprawozdaniach do 15 maja 2027 r.
- Polacy pracują 38,9 godziny tygodniowo, trzeci wynik w Unii. Krótszy tydzień możesz wprowadzić sam, bo Kodeks pracy podaje tylko górną granicę: 8 godzin na dobę i 40 w tygodniu.
Kto i jak testuje krótszy czas pracy?
Testuje 78 pracodawców: 38 prywatnych firm i 40 instytucji publicznych, razem blisko 5 tys. pracowników (money.pl za PAP). Do naboru jesienią 2025 r. zgłosiły się 1994 przedsiębiorstwa i instytucje, ministerstwo zakwalifikowało 90, a do testów przystąpiło ostatecznie 78 (rp.pl). Wśród uczestników są firmy produkcyjne z branży odzieżowej, wodociągi i filharmonia (infor.pl).
Zasady były proste i twarde. Pracodawca musiał działać co najmniej rok, mieć co najmniej 75 proc. załogi na umowach o pracę, objąć projektem co najmniej połowę pracowników, utrzymać zatrudnienie na poziomie 90 proc. i nie obniżyć nikomu pensji (komunikat MRPiPS). W zamian dostawał do 1 mln zł, nie więcej niż 20 tys. zł na jednego pracownika. Średnio wyszło ok. 0,5 mln zł na podmiot.
Modelu nikt nie narzucał. Firmy wybierały czterodniowy tydzień, krótszy dzień pracy albo dodatkowe dni wolne. Ministerstwo pokazuje na przykład Wodociągi Chrzanowskie, których pracownicy opowiadają o zmianie w filmie resortu (xyz.pl za PAP).
- 14 sierpnia 2025Start naboru wniosków, który trwał do 15 września. Wpłynęły 1994 zgłoszenia.
- 15 października 2025Lista 90 zakwalifikowanych pracodawców.
- 1 stycznia 2026Początek testów: czas pracy krótszy o co najmniej 10 proc.
- 1 lipca 2026Skrócenie o 20 proc. przy tej samej pensji.
- 31 grudnia 2026Koniec testów w firmach i instytucjach.
- 15 maja 2027Ostatni dzień na sprawozdania końcowe i ankiety pracowników.
Co zrobić, jeśli chcesz spróbować bez dotacji?
Zacząć od pomiaru, nie od ogłoszenia, bo pilotaż pokazał, że trudności są organizacyjne, a nie prawne. Oto kolejność, którą naszym zdaniem warto zachować w firmie na 5–30 osób.
- Zmierz, na co idzie czas. Przez dwa tygodnie zapisz, ile godzin zjadają spotkania, maile i czekanie na decyzje. Krótszy tydzień bez tej wiedzy to po prostu mniej godzin na tę samą pracę.
- Wybierz model pod klienta, nie pod kalendarz. Sklep i serwis nie zamkną się w piątek, ale mogą skrócić dniówki albo dać dodatkowe wolne w rotacji. Biuro może zamknąć się w piątek, jeśli obsługę przejmie dyżur telefoniczny.
- Ustal grafik zastępstw na papierze. To właśnie grafiki, zastępstwa i ciągłość obsługi ministerstwo wymienia jako główne wyzwania uczestników pilotażu.
- Daj sobie trzy miesiące próby i trzy mierniki: terminowość, liczbę reklamacji i absencję. Pilotaż rządowy też zaczynał od 10 proc., a nie od razu od czterech dni.
- Zapisz zmianę w regulaminie pracy albo w informacji o warunkach zatrudnienia dopiero po próbie, kiedy wiesz, że model działa. Kodeks pracy ustala tylko maksimum: 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 w tygodniu, więc krótsza norma w firmie jest dozwolona (art. 129 Kodeksu pracy).

Co już wiadomo z pierwszych wniosków?
Wiadomo, że firmy utrzymały sprawność, ale zapłaciły za to pracą organizacyjną. Ministerstwo podsumowało pierwszy etap tak: krótszy czas pracy da się pogodzić ze sprawnym działaniem firm i instytucji, ale wymaga to zmian w organizacji (xyz.pl za PAP). Wyzwania to układanie grafików, zapewnianie zastępstw i utrzymanie ciągłości produkcji oraz obsługi klienta.
Najgłośniejsza liczba padła 6 listopada. Według ministry Agnieszki Dziemianowicz-Bąk 80 proc. pracodawców z pilotażu chce w jakiejś formie utrzymać krótszy czas pracy bez cięcia pensji, a pracownikom, jak mówi, „istotnie poprawia się dobrostan”, rośnie też ich zadowolenie z pracy (Portal Samorządowy za PAP). Resort nie zapowiada na razie zmian w przepisach i mówi o „miękkich rekomendacjach”.
80 proc. to deklaracja chęci, nie wynik finansowy. Uczestnicy dostali średnio 0,5 mln zł na przygotowanie zmiany, a sprawozdania końcowe z liczbami złożą dopiero do 15 maja 2027 r. Dopóki ich nie ma, nie wiemy, co stało się z wydajnością, kosztami i nadgodzinami w tych 78 firmach i urzędach.

Ile naprawdę pracują Polacy?
Dłużej niż prawie wszyscy w Unii. Według Eurostatu w 2024 r. przeciętny faktyczny tydzień pracy w głównej pracy wynosił w Polsce 38,9 godziny, co dało trzecie miejsce w UE, za Grecją (39,8) i Bułgarią (39,0). Średnia unijna to 36,0 godziny, a najkrócej pracują Holendrzy: 32,1 godziny (Eurostat). Dziesięć lat wcześniej średnia w Unii wynosiła 37,0 godziny, więc Europa i tak skraca tydzień, tylko powoli.
Te liczby tłumaczą, dlaczego temat tak nośny. Ale pokazują też pułapkę: w kraju, w którym tydzień i tak jest długi, skrócenie go o 20 proc. bez zmiany organizacji kończy się nadgodzinami. O tym, ile mogą kosztować, pisaliśmy w tekście o nadgodzinach przed świętami.
Czy Twoja firma uniesie krótszy tydzień?
Uniesie, jeśli praca nie opiera się na jednej osobie i na stałej obecności przy kliencie. Zanim ogłosisz zmianę, odpowiedz sobie na cztery pytania.
Szybki test przed decyzją
- Czy każdy proces, od faktury po reklamację, umie wykonać co najmniej dwie osoby?
- Czy wiesz, w które dni i godziny klienci naprawdę dzwonią i przychodzą?
- Czy w ostatnim kwartale nadgodziny były wyjątkiem, a nie regułą?
- Czy masz miernik wydajności inny niż „siedzi do 17”?
Cztery razy „tak”? Możesz zacząć od wersji 10 proc., jak uczestnicy pilotażu w pierwszym półroczu. Dwa „nie”? Najpierw uporządkuj zastępstwa i pomiar, bo krótszy tydzień tylko obnaży braki.
Pamiętaj też o kalendarzu. Przy planowaniu grafików na przyszły rok przyda się nasz plan urlopów na 2027 r., a jeśli zespół zgłasza wolne hurtem, przeczytaj, co firma może zrobić z urlopami na żądanie.
Podsumowanie
- Pilotaż dowiódł na razie jednego: skrócenie czasu pracy o 10–20 proc. jest wykonalne, jeśli firma przebuduje grafiki, zastępstwa i obsługę klienta. Liczby o kosztach i wydajności będą w sprawozdaniach do 15 maja 2027 r.
- Nie czekaj na ustawę. Kodeks pracy podaje tylko górną granicę 40 godzin, więc krótszą normę możesz wprowadzić sam, najlepiej po trzymiesięcznej próbie z miernikami.
- Zacznij od pomiaru czasu i podwójnej obsady procesów. Bez tego krótszy tydzień w kraju z 38,9-godzinnym tygodniem pracy skończy się nadgodzinami.
Źródła
- pap-mediaroom.pl, komunikat MRPiPS o naborze do pilotażu, 13.08.2025
- rp.pl, lista firm i instytucji w pilotażu, październik 2025
- kadry.infor.pl, 90 pracodawców i średnie dofinansowanie 0,5 mln zł, 16.10.2025
- xyz.pl, wstępne wnioski ministerstwa z pierwszego etapu pilotażu (PAP), 2.11.2026
- money.pl, wypowiedź ministry o 80 proc. pracodawców (PAP), 6.11.2026
- portalsamorzadowy.pl, szefowa MRPiPS o kontynuacji skróconego czasu pracy (PAP), 6.11.2026
- ec.europa.eu/eurostat, przeciętny tydzień pracy w UE w 2024 r., 14.05.2025
- sejm.gov.pl, Kodeks pracy, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 277, art. 129
Stan na: 15.11.2026. Tekst nie jest poradą prawną.





