czwartek, 19 listopada 2026
Rynki dane: TradingView
Wektor Biznesu · Finanse · 7 min czytania

Faktura z 2024 r. przedawni się 31 grudnia. Zdążysz?

Za towar sprzedany w 2024 r. możesz skutecznie pozwać dłużnika tylko do końca tego roku. Wezwanie do zapłaty nic tu nie zmienia. Pokazujemy, co naprawdę przerywa bieg przedawnienia i ile kosztuje pozew w e-sądzie.

Jeśli sprzedałeś towar w 2024 r. i do dziś nie dostałeś pieniędzy, masz czas do 31 grudnia 2026 r., żeby złożyć pozew albo wziąć od dłużnika uznanie długu. Potem on może po prostu odmówić zapłaty i nic mu nie zrobisz. Kodeks cywilny przesuwa koniec przedawnienia na ostatni dzień roku, więc w grudniu wygasają naraz należności z całego 2024 r. Sprawdziliśmy, co zrobić w sześć tygodni, które zostały.

Faktury z 2024 r. przedawniają się 31 grudnia 2026 r. Dłonie wyjmują pożółkłą fakturę z grubego segregatora z czerwonymi zakładkami na jasnym biurku, obok kalkulator, czerwony marker i kawa. Ilustracja: AI

W skrócie

  • Roszczenia firmy ze sprzedaży towaru, z umowy o dzieło i ze zlecenia zawodowego przedawniają się po 2 latach, inne roszczenia z działalności po 3 latach. Koniec terminu zawsze wypada 31 grudnia.
  • Wezwanie do zapłaty i oddanie faktury do windykacji nie przerywają biegu przedawnienia. Przerywa go pozew (także w e-sądzie) albo uznanie długu przez dłużnika.
  • Pozew w e-sądzie kosztuje czwartą część zwykłej opłaty, a odsetki w transakcjach handlowych wynoszą do końca roku 13,75 proc. rocznie.

Które faktury przedawnią się 31 grudnia?

Przede wszystkim faktury za towar wydany w 2024 r. i faktury za dzieło albo zlecenie wykonane w 2024 r. Kodeks cywilny daje przedsiębiorcy na roszczenia ze sprzedaży w ramach jego firmy tylko 2 lata (art. 554 KC). Tyle samo mają roszczenia z umowy o dzieło, liczone od oddania dzieła (art. 646 KC), i roszczenia o wynagrodzenie osób, które zawodowo zajmują się danymi czynnościami, na przykład księgowych, agencji czy serwisantów na zleceniu (art. 751 KC).

Pozostałe roszczenia związane z działalnością gospodarczą, na przykład z umowy najmu czy nietypowej umowy o współpracę, przedawniają się po 3 latach. W ich przypadku z końcem tego roku wygasają należności wymagalne w 2023 r. (art. 118 KC).

Klucz tkwi w drugim zdaniu art. 118: każdy termin nie krótszy niż 2 lata kończy się dopiero ostatniego dnia roku kalendarzowego. Dlatego nie liczysz dnia w dzień. Faktura z terminem płatności 14 czerwca 2024 r. nie przedawnia się 14 czerwca 2026 r., tylko 31 grudnia 2026 r. Ta sama zasada działa na Twoją niekorzyść, gdy to Ty jesteś dłużnikiem.

2 latama firma na należność ze sprzedaży towaru
31 grudniakończy się każdy termin dłuższy niż 2 lata
13,75 proc.odsetki handlowe do końca 2026 r.
25 proc.zwykłej opłaty kosztuje pozew w e-sądzie
Za coTerminPrzepisWygasa 31.12.2026, gdy wymagalne w
Sprzedaż towaru przez firmę2 lataart. 554 KC2024 r.
Umowa o dzieło2 lata od oddania dziełaart. 646 KC2024 r.
Zlecenie wykonywane zawodowo2 lataart. 751 KC2024 r.
Inne roszczenia z działalności3 lataart. 118 KC2023 r.
Terminy liczysz od dnia wymagalności, czyli zwykle od dnia po terminie płatności z faktury (art. 120 KC).

Co zrobić do końca roku?

Zacznij od listy, bo w grudniu nie zdążysz z wszystkim naraz. Oto kolejność, którą proponujemy:

  1. Wydrukuj z programu księgowego wszystkie nieopłacone faktury z terminem płatności w 2024 r. (towar, dzieło, zlecenie) i w 2023 r. (pozostałe umowy). Zaznacz, które mają umowę, potwierdzenie odbioru albo korespondencję z klientem.
  2. Odłóż te, które są bezdyskusyjnie stracone: dłużnik zniknął, spółka wykreślona z KRS. Na nie nie wydawaj pieniędzy na pozew.
  3. Do dłużników, którzy jeszcze działają, zadzwoń i zaproponuj ugodę albo raty. Każde pisemne uznanie długu przerywa bieg przedawnienia i termin liczy się od nowa (art. 123 i 124 KC).
  4. Gdy dłużnik milczy, złóż pozew w e-sądzie przed 31 grudnia. Liczy się data wniesienia pozwu, nie data nakazu zapłaty.
  5. Dolicz odsetki i rekompensatę za koszty odzyskiwania, jak opisaliśmy w tekście o kliencie, który nie płaci. Odsetki należą się nawet wtedy, gdy nie poniosłeś żadnej szkody (art. 481 KC).
Właścicielka firmy przegląda przy oknie dwa stosy faktur w biurze w kamienicy, za oknem brukowana ulica w słoneczny poranek
Lista nieopłaconych faktur z 2024 r. to pierwszy krok. Na pozew albo ugodę masz czas do 31 grudnia. Ilustracja: AI

Co przerywa bieg przedawnienia, a co nie?

Przerywa go tylko czynność przed sądem albo uznanie długu. Kodeks wymienia dokładnie dwie sytuacje: czynność przed sądem, innym organem albo sądem polubownym, podjętą bezpośrednio w celu dochodzenia roszczenia, oraz uznanie roszczenia przez dłużnika (art. 123 KC). Po przerwaniu termin biegnie od nowa, a gdy sprawa jest w sądzie, w ogóle nie biegnie do jej zakończenia.

Uwaga

Wezwanie do zapłaty, nawet wysłane listem poleconym, nie przerywa biegu przedawnienia. Nie przerywa go też przekazanie faktury firmie windykacyjnej (pit.pl). Firmy często o tym zapominają i w styczniu dowiadują się, że grzecznie upominały dłużnika aż do przedawnienia.

Uznanie długu może mieć prostą formę. Wystarczy mail dłużnika z prośbą o rozłożenie na raty, podpisane potwierdzenie salda albo wpłata części kwoty z opisem, której faktury dotyczy. Bezpieczniej jednak spisać krótką ugodę z numerem faktury, kwotą i terminem spłaty, bo w sądzie to Ty będziesz musiał udowodnić, że do uznania doszło (Infor).

Mediacja i zawezwanie do próby ugodowej od 30 czerwca 2022 r. tylko zawieszają bieg terminu na czas postępowania (art. 121 KC). Gdy skończą się bez ugody, licznik rusza dalej od miejsca, w którym stanął. Przy sześciu tygodniach zapasu to za mało, żeby na nich polegać.

Ile kosztuje pozew w e-sądzie?

Przy fakturze na 12 000 zł: 187,50 zł. Opłata od pozwu o zapłatę zależy od kwoty sporu: do 500 zł płacisz 30 zł, od 10 000 do 15 000 zł płacisz 750 zł, a powyżej 20 000 zł 5 proc. wartości sporu (ustawa o kosztach sądowych, art. 13). W elektronicznym postępowaniu upominawczym, czyli w e-sądzie, pobiera się czwartą część tej opłaty (art. 19 ust. 2). Dla naszych 12 000 zł wychodzi 187,50 zł.

Nasz przykład do końca: hurtownia wydała towar w maju 2024 r., termin płatności minął 14 czerwca 2024 r. Dwa lata upłynęły w czerwcu tego roku, ale przez zasadę końca roku pozew można złożyć do 31 grudnia 2026 r. Jeśli hurtownia pozwie dłużnika, doliczy odsetki za opóźnienie w transakcjach handlowych. Do końca 2026 r. wynoszą one 13,75 proc. rocznie (Monitor Polski 2026 poz. 642), czyli od 12 000 zł za jeden rok zwłoki 1650 zł. Opłata sądowa też wraca do Ciebie w kosztach procesu, jeśli wygrasz.

Dłonie dwóch osób przy drewnianym stole w kawiarni, jedna podpisuje jednostronicową ugodę, obok dwie filiżanki espresso i skórzana teczka
Podpisana ugoda to uznanie długu: termin przedawnienia liczy się od nowa. Ilustracja: AI

Co się dzieje po przedawnieniu?

Dług nie znika, ale traci zęby. Po upływie terminu dłużnik może uchylić się od zapłaty, podnosząc zarzut przedawnienia (art. 117 KC). Jeśli zapłaci dobrowolnie, pieniądze są Twoje i nie musisz ich oddawać. Jeśli odmówi, sąd oddali pozew.

Gdy Twoim dłużnikiem jest konsument, jest jeszcze gorzej: po upływie terminu nie można w ogóle domagać się zaspokojenia roszczenia, sąd sprawdza to sam, bez wniosku dłużnika (art. 117 § 2¹ KC). To ważne dla sklepów, warsztatów i usługodawców, którzy sprzedają osobom prywatnym na odroczony termin albo na raty.

Ciekawostka

Do 8 lipca 2018 r. ogólny termin przedawnienia wynosił 10 lat, a terminy liczyło się co do dnia. Nowelizacja skróciła go do 6 lat i wprowadziła zasadę końca roku kalendarzowego (Infor). Od tamtej pory sylwester jest w Polsce największym dniem umarzania długów, choć nikt go tak nie nazywa.

Jak nie dopuścić do tego za rok?

Przeglądaj należności co miesiąc, a nie raz w grudniu. Według raportu Intrum firmy w Europie dają klientom 43 dni na zapłatę, a pieniądze dostają średnio po 63 dniach (Intrum, European Payment Report 2026). W Polsce zaległości firm w rejestrach sięgnęły blisko 48 mld zł. W takim otoczeniu faktura, o której nikt nie pamięta przez dwa lata, to nie wyjątek, tylko statystyka.

Przedawnienie nie zaskakuje firm, które mają kalendarz. Zaskakuje te, które mają tylko segregator.

Przy nowych zamówieniach bierz zadatek zamiast zaliczki, a po 30 dniach zwłoki wysyłaj nie tylko przypomnienie, ale propozycję ugody na piśmie. Wpis do BIG możesz zrobić już po 30 dniach od wezwania. Wtedy w grudniu 2027 r. nie będziesz czytać tego tekstu drugi raz.

Czy coś przedawni Ci się w sylwestra?

  • Masz nieopłaconą fakturę za towar, dzieło albo zlecenie z terminem płatności w 2024 r.
  • Masz nieopłaconą fakturę z innej umowy z terminem płatności w 2023 r.
  • Dłużnik w tym czasie nie podpisał ugody, nie poprosił o raty i nie wpłacił części kwoty.
  • Nie złożyłeś pozwu ani wniosku o egzekucję.

Cztery razy „tak”? Masz do 31 grudnia 2026 r., żeby złożyć pozew w e-sądzie albo wziąć od dłużnika uznanie długu na piśmie.

Podsumowanie

  • Faktury za towar, dzieło i zlecenie z 2024 r. oraz pozostałe roszczenia B2B z 2023 r. przedawniają się 31 grudnia 2026 r. Terminy liczysz od wymagalności, a koniec zawsze wypada na sylwestra.
  • Wezwania i windykacja nie zatrzymują zegara. Zatrzymuje go pozew (w e-sądzie za czwartą część opłaty) albo uznanie długu na piśmie.
  • Po przedawnieniu dłużnik może odmówić zapłaty, a wobec konsumenta sąd oddali pozew sam z siebie. Dlatego przegląd należności rób co miesiąc.

Źródła

  1. Kodeks cywilny, art. 117, 118, 120, 121, 123, 124, 481, 554, 646 i 751 (t.j. Dz.U. 2026 poz. 795), stan prawny na 18.11.2026: lexlege.pb.pl
  2. Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, art. 13 i 19 (t.j. Dz.U. 2025 poz. 1228): lexlege.pb.pl
  3. Obwieszczenie Ministra Finansów i Gospodarki z 22.06.2026 w sprawie wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych (M.P. 2026 poz. 642): eli.gov.pl
  4. Pit.pl, 16.11.2026: Uwaga na kosztowny błąd. 1 stycznia 2027 r. te faktury się przedawnią: pit.pl
  5. Infor, 14.11.2025: Zaległe płatności: z końcem roku mija ważny termin: infor.pl
  6. Infor: Skrócenie ogólnego terminu przedawnienia roszczeń, skutki dla przedsiębiorców: ksiegowosc.infor.pl
  7. Intrum, European Payment Report 2026 (kwiecień 2026): intrum.com
  8. Podatki.biz: Odsetki ustawowe w 2026 r.: podatki.biz

Stan na: 18.11.2026. Tekst nie jest poradą prawną.

O autorze

Emil Sadowy

RedaktorProducent podcastuRealizacja obrazu i dźwięku

Redaktor Wektora Biznesu i producent podcastu, w którym przedsiębiorcy opowiadają, jak naprawdę wygląda prowadzenie firmy. Odpowiada też za realizację obrazu i dźwięku, więc każdą rozmowę zna od kamery, mikrofonu i montażu. W tekstach szuka tego samego co w podcaście: konkretu, liczb i historii, z których da się coś wyciągnąć dla własnej firmy.