Szczyt UE o budżecie na lata 2028–2034. Co jest na stole dla firm
15 i 16 października przywódcy państw UE rozmawiają w Brukseli o konkurencyjności, cenach energii i budżecie Unii na lata 2028–2034. Decyzji o budżecie na tym szczycie nie będzie, ale na stole leży już kompromis z konkretnymi liczbami. Dla firm najważniejsze jest to, ile pieniędzy trafi do funduszy, z których korzystają małe i średnie przedsiębiorstwa.
Co się stało
Szczyt Rady Europejskiej trwa, więc jego wnioski poznamy najwcześniej w piątek. W oficjalnym porządku obrad są konkurencyjność, Ukraina, wieloletni budżet, Bliski Wschód, obronność, migracja i rozszerzenie Unii. Agencja Reuters, która dotarła do projektu konkluzji, podaje, że przywódcy mają uznać wysokie ceny energii za sprawę o krytycznym znaczeniu i poprosić Komisję o kolejne krótkoterminowe działania.
W sprawie budżetu prezydencja irlandzka przedstawiła 10 października dokument z liczbami do negocjacji. Proponuje 1,62 bln euro w cenach z 2025 r., o około 141 mld euro (8 proc.) mniej, niż chciała Komisja Europejska w lipcu 2025 r. Wszystkie kwoty są w nawiasach, czyli nic nie jest jeszcze uzgodnione. Najmniej, o około 3 proc., tnie się spójność i rolnictwo. Dział konkurencyjności, z którego finansowane są m.in. badania, cyfryzacja i obronność, ma być mniejszy o około 13 proc.
W kompromisie krajowe i regionalne plany partnerstwa, czyli następca dzisiejszych programów spójności, dostają 705 mld euro. Co najmniej 195 mld euro ma trafić do regionów słabiej rozwiniętych, a 261 mld euro na wsparcie dochodów rolników. Nowy Europejski Fundusz Konkurencyjności ma mieć 180,4 mld euro, z zapisem o szczególnej uwadze dla małych i średnich firm. Proponowana nowa opłata do budżetu UE od firm dotyczy tylko przedsiębiorstw z obrotem powyżej 100 mln euro rocznie.
Równolegle działa już unijny program pożyczek na zbrojenia SAFE, wart 150 mld euro. Polska podpisała umowę jako pierwsza, 8 maja 2026 r., na 43,7 mld euro, a 29 maja dostała pierwsze 6,6 mld euro. Co najmniej 65 proc. kosztu komponentów kupowanego sprzętu musi pochodzić z UE, Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub Ukrainy.
Co to oznacza dla polskich firm
- Dotacje po 2027 r.: pieniądze dla regionów będą płynąć przez jeden krajowy plan zamiast wielu programów. Komisja obiecuje jeden portal z naborami i zmniejszenie liczby programów z około 52 do 16. Firma, która dziś korzysta z funduszy UE, powinna śledzić, jak Polska rozpisze swój plan.
- Innowacje i cyfryzacja: to tu cięcia są największe. Firmy liczące na granty badawcze i cyfrowe z poziomu UE mogą dostać mniej, niż zakładała Komisja.
- Przemysł i poddostawcy: SAFE nie ma osobnych zasad dla małych firm, ale mogą one zostać podwykonawcami, jeśli spełnią wymogi pochodzenia komponentów i kontroli właścicielskiej. Według rządu lista beneficjentów obejmuje 41 podmiotów i około 139 projektów.
- Nowe technologie w obronności: program AGILE, uzgodniony przez Parlament i Radę w lipcu, ma dać 115 mln euro na szybkie granty dla start-upów i małych firm, także z technologiami cywilnymi, które da się zastosować w obronności. Start zaplanowano na początek 2027 r.
Na co patrzeć dalej
W piątek 16 października poznamy konkluzje szczytu. Pod koniec listopada przywódcy mają się spotkać ponownie, tylko w sprawie budżetu. Budżet wymaga jednomyślności państw i zgody Parlamentu Europejskiego. Porozumienie w 2026 r. pozwoliłoby przyjąć przepisy w 2027 r. i uruchomić pieniądze od 1 stycznia 2028 r. Polska ma do końca października złożyć kolejny wniosek o płatność z programu SAFE.
Źródła
- Rada Europejska, porządek obrad szczytu 15–16.10.2026: consilium.europa.eu
- Rada UE, kompromis prezydencji w sprawie budżetu 2028–2034 (ST 13922/26): consilium.europa.eu
- Komisja Europejska, propozycja budżetu na lata 2028–2034: ec.europa.eu i pytania i odpowiedzi: ec.europa.eu
- Reuters przez Investing.com, projekt konkluzji: investing.com
- Euronews, przebieg szczytu i spór o budżet: euronews.com
- Komisja Europejska, program SAFE: defence-industry-space.ec.europa.eu i pierwsza wypłata dla Polski: defence-industry-space.ec.europa.eu
- Ministerstwo Finansów, podpisanie umowy pożyczki SAFE: gov.pl
- Rzeczpospolita, lista beneficjentów SAFE w Polsce: rp.pl
- WNP, kolejny wniosek o płatność z SAFE: wnp.pl
- Eunews, porozumienie w sprawie programu AGILE: eunews.it
Stan na: 15.10.2026, w trakcie szczytu. Tekst uzupełnimy po publikacji konkluzji. Tekst nie jest poradą prawną.
