Krótszy tydzień pracy za tę samą pensję. Da się bez ustawy?
78 firm od stycznia pracuje krócej, od lipca o 20 proc. Resort nie widzi strat, ustawy nie ma. Co mała firma może zrobić sama według Kodeksu pracy.
Od stycznia 78 pracodawców w Polsce płaci pełną pensję za krótszą pracę: najpierw o 10 proc., a od lipca o 20 proc. 27 października resort pracy podsumował trzy kwartały pilotażu i napisał, że firmy nie odnotowały negatywnych zmian, trzymają finanse i terminy. Ustawy nie ma i nie będzie przed raportem w maju 2027 r. Sprawdziliśmy, czego pilotaż już uczy i co mała firma może zrobić sama, bo Kodeks pracy wcale nie każe pracować 40 godzin.
W skrócie
- Pilotaż MRPiPS „Skrócony czas pracy, to się dzieje!” trwa od 1 stycznia do 31 grudnia 2026 r.: 78 podmiotów, niemal 5 tys. pracowników, wynagrodzenia bez zmian. Chętnych było 1994, wybrano 90, dofinansowanie do 1 mln zł na pracodawcę i do 20 tys. zł na pracownika.
- Po ankiecie za II kwartał resort mówi o stabilnych finansach, terminowości i braku negatywnych zmian, ale też o obiektywnych trudnościach z organizacją pracy. Wcześniej pracodawcy wskazywali wzrost motywacji i zaangażowania. Raport końcowy najpóźniej 15 maja 2027 r.
- 8 godzin dziennie i 40 w tygodniu z art. 129 Kodeksu pracy to normy maksymalne. Krótszy czas pracy za tę samą pensję możesz wprowadzić w regulaminie albo obwieszczeniu już dziś, bez dofinansowania i bez ustawy. Trudniejsze jest to, co przy okazji: zmiany, dyżury, obsługa klienta.
Co dokładnie testuje 78 firm
Resort rodziny i pracy ogłosił pilotaż w kwietniu 2025 r. z budżetem 10 mln zł z Funduszu Pracy na pierwszy rok i hasłem „mniej godzin, to samo wynagrodzenie”. Nabór zamknął się jesienią: 1994 wnioski, 90 wyłonionych pracodawców, w sumie ponad 5 tys. pracowników. Gdy w kwietniu 2026 r. zbierał się zespół nadzorujący pilotaż, uczestników było 78. Dwunastu wyłonionych wypadło po drodze, resort nie podał powodów.
Warunki udziału mówią sporo o tym, dla kogo to w ogóle pomyślano. Pracodawca musiał działać co najmniej rok, mieć co najmniej 75 proc. załogi na umowach o pracę i objąć projektem co najmniej połowę pracowników na różnych stanowiskach. Wynagrodzenia i warunki pracy nie mogą się pogorszyć, a zatrudnienie nie może spaść poniżej 90 proc. stanu wyjściowego. Średnie dofinansowanie przekroczyło pół miliona złotych; maksimum to 1 mln zł na pracodawcę i 20 tys. zł na pracownika.
Harmonogram jest dwustopniowy. Od stycznia do czerwca 2026 r. uczestnicy skracali czas pracy o 10 proc., od lipca skracają o 20 proc. Modele są różne: większość firm stopniowo zmniejsza liczbę godzin w tygodniu, część przeszła na cztery dni pracy, a niektóre dają pracownikom dodatkowe dni wolne. Etap testów kończy się 31 grudnia, a raport końcowy wraz z kwartalnymi ankietami ma trafić do ministra najpóźniej 15 maja 2027 r.
Co już wiadomo po trzech kwartałach
Dwa razy w tym roku resort pokazywał wyniki ankiet wśród uczestników. W lipcu, po pierwszym kwartale, pracodawcy mówili o wzroście motywacji i zaangażowania pracowników, ale też o trudnościach z przestawieniem organizacji pracy na krótszy czas. Po drugim kwartale, na posiedzeniu zespołu 27 października, wniosek był podobny: projekty idą zgodnie z planem, firmy nie widzą negatywnych zmian w działaniu, utrzymują stabilną sytuację finansową i terminowość, a jednocześnie zwracają uwagę na obiektywne wyzwania z organizacją czasu pracy w nowej formule.
Zwróć uwagę na to, czego w komunikatach nie ma. Nie ma liczb: ile firm zgłosiło kłopoty, o ile zmieniła się wydajność, czy spadła liczba zwolnień lekarskich. Nie ma nazw firm ani branż. Nie ma też informacji, jak wygląda drugie półroczne cięcie o 20 proc., bo ankieta za II kwartał obejmuje jeszcze okres skracania o 10 proc. To, co resort nazywa największym pilotażem skróconego czasu pracy na świecie, oceni dopiero raport w 2027 r. Do tego czasu „nie odnotowały negatywnych zmian” znaczy tyle, że nikt nie zgłosił katastrofy, a nie że wszystko zadziałało.
Resort podaje za to dwa starsze przykłady. Włocławek skrócił tydzień pracy w urzędzie, jednostkach i spółkach miejskich do 35 godzin. Herbapol Poznań zmienia organizację pracy od 2023 r. i według ministerstwa miał za 2024 r. najlepsze wyniki finansowe od kilkunastu lat. Oba przypadki łączy to, że firmy zrobiły to same, bez ustawy. I to jest najciekawsza wiadomość dla Ciebie.
Kodeks pracy nie każe pracować 40 godzin
Art. 129 Kodeksu pracy ustala normę dobową 8 godzin i tygodniową przeciętnie 40 godzin, liczoną w pięciodniowym tygodniu i w okresie rozliczeniowym do czterech miesięcy. To są górne granice, nie wymóg. Nic nie stoi na przeszkodzie, żeby pracodawca ustalił u siebie 36 albo 32 godziny przy tym samym wynagrodzeniu. Ośmiogodzinny dzień pracy obowiązuje w Polsce od 107 lat, ale jako maksimum, nie jako obowiązek.
Gdzie to zapisać? Art. 150 Kodeksu mówi, że systemy i rozkłady czasu pracy oraz okresy rozliczeniowe ustala się w układzie zbiorowym, w regulaminie pracy albo w obwieszczeniu, jeśli pracodawca nie ma obowiązku wydawania regulaminu. Regulamin jest obowiązkowy od 50 pracowników, mniejsza firma może go mieć, ale nie musi. W firmie na 12 osób wystarczy więc obwieszczenie, podane do wiadomości załogi w sposób przyjęty u pracodawcy, plus rozkład czasu pracy przekazany co najmniej tydzień przed okresem, którego dotyczy.
Jeśli wymiar czasu pracy albo rozkład są wpisane w umowy o pracę, w grę wchodzi zmiana umowy: porozumienie stron albo wypowiedzenie zmieniające z art. 42. Przy krótszej pracy za tę samą pensję trudno sobie wyobrazić pracownika, który odmówi, ale porządek w papierach zostaje. Jest też art. 142: na wniosek pracownika możesz ustalić mu indywidualny rozkład w ramach systemu, którym jest objęty. To wyjście dla firmy, która chce zacząć od jednej osoby albo jednego działu.
Granice pozostają te same. 11 godzin odpoczynku na dobę i 35 godzin w tygodniu z art. 132 i 133, przeciętnie nie więcej niż 48 godzin łącznie z nadgodzinami z art. 131. Krótszy tydzień nie uchyla ewidencji czasu pracy ani zasad liczenia nadgodzin. Warto to ustalić z góry: czy po skróceniu etatu do 32 godzin trzydziesta trzecia godzina jest już nadliczbowa, czy dopiero czterdziesta pierwsza. Z przepisów wynika, że nadgodziny liczy się od norm z Kodeksu, więc odpowiedź wymaga świadomej decyzji i zapisania jej w regulaminie lub umowie, a w razie wątpliwości rozmowy z prawnikiem.
Gdzie to się wykłada w małej firmie
Pilotaż pokazuje, że problem nie jest w prawie, lecz w organizacji. Uczestnicy, czyli podmioty duże na tyle, żeby objąć projektem połowę załogi i dostać pół miliona złotych, mówią o obiektywnych trudnościach z ułożeniem pracy w nowej formule. W firmie z ośmioma osobami te trudności są większe, bo nie ma kim zastąpić nieobecnego.
Pierwsza pułapka to obsługa klienta. Sklep, warsztat, przychodnia czy biuro rachunkowe muszą być otwarte w godzinach, do których klienci się przyzwyczaili. Cztery dni pracy dla wszystkich oznaczają zamknięte piątki. Model z pilotażu, w którym pracownicy mają różne dni wolne, utrzymuje otwarcie, ale wymaga grafiku i przynajmniej dwóch osób na każdym stanowisku.
Druga pułapka to praca, która nie znika razem z godzinami. Jeśli handlowiec ma 20 proc. mniej czasu i tyle samo klientów, to albo pracuje po godzinach, albo część klientów czeka. Uczestnicy pilotażu dostali rok i pieniądze na przestawienie procesów. Ty masz tylko to, co zdołasz uprościć: spotkania, raporty, poprawianie po sobie. Dlatego sensowniej zacząć od jednego działu i od 10 proc., tak jak pilotaż.
Trzecia pułapka to powrót. Jeśli po pół roku okaże się, że nie działa, cofnięcie krótszego tygodnia jest zmianą na niekorzyść pracownika. Wymaga wtedy porozumienia albo wypowiedzenia zmieniającego, a przede wszystkim rozmowy z zespołem, który już się przyzwyczaił. Lepiej z góry powiedzieć, że to próba na określony czas, i zapisać to w obwieszczeniu.
Co z tego dla Ciebie
- Sprawdź, gdzie w Twojej firmie zapisany jest czas pracy: w umowach, regulaminie czy obwieszczeniu. To decyduje, czy zmiana wymaga aneksów, czy tylko nowego obwieszczenia i rozkładu.
- Wybierz model z pilotażu, który pasuje do Twoich godzin otwarcia: krótsze dni, różne dni wolne dla różnych osób albo dodatkowe dni wolne. Cztery dni dla wszystkich nadają się tylko tam, gdzie klient nie przychodzi w piątek.
- Zacznij od 10 proc. w jednym dziale na kwartał, jak uczestnicy pilotażu w pierwszym półroczu. Zapisz, że to próba na czas określony, i ustal z góry, jak liczycie nadgodziny.
- Zmierz trzy rzeczy przed i po: terminowość, liczbę zwolnień lekarskich i to, ile pracy robi się po godzinach. Bez tych liczb po kwartale będziesz zgadywać.
- Śledź raport MRPiPS: ma być do 15 maja 2027 r. Dopiero on pokaże, czy skrócenie o 20 proc. utrzymało się w drugim półroczu i co z tego resort zaproponuje w przepisach.
Źródła
- gov.pl: Trzecie posiedzenie Zespołu ds. Skróconego Czasu Pracy, MRPiPS, 27 października 2026 r.
- gov.pl: Drugie posiedzenie Zespołu ds. Skróconego Czasu Pracy, 23 lipca 2026 r.
- gov.pl: Skrócony czas pracy, to się dzieje! Zespół w MRPiPS rozpoczął prace, 22 kwietnia 2026 r.
- gov.pl: Wyłoniliśmy uczestników pilotażu, 15 października 2025 r.
- gov.pl: Idzie nowe! Ruszamy z pilotażem skróconego czasu pracy, 28 kwietnia 2025 r.
- gov.pl: Skrócony czas pracy, to się dzieje! Strona pilotażu MRPiPS.
- pit.pl: Pilotaż skróconego czasu pracy po trzech kwartałach, 30 października 2026 r.
- api.sejm.gov.pl: Kodeks pracy, t.j. Dz.U. 2026 poz. 1245, art. 42, 104, 129, 131, 132, 133, 142 i 150.
- wektorbiznesu.pl: Plan urlopów na 2027 r. Co ustalić w małym zespole do końca roku.
- wektorbiznesu.pl: Ocena roczna w małym zespole: godzina na osobę w grudniu.
Stan na: 04.11.2026. Tekst nie jest poradą prawną.





