500 mln zł na badania w firmach od 29 października. Czy mała firma ma szansę w Ścieżce SMART

Co jest do wzięcia od 29 października

Ścieżka SMART to główny instrument programu Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki (FENG) dla firm, które chcą coś wymyślić, a nie tylko kupić. Od tego roku PARP prowadzi osobne nabory na prace badawczo-rozwojowe i osobne na wdrażanie ich wyników. Jesienny dotyczy badań.

Według regulaminu z 25 września pula wynosi 500 mln zł i PARP może ją powiększyć. To mniej niż wiosną, gdy na badania było 700 mln zł. W sierpniowej zapowiedzi PARP też pisała o 700 mln zł, ale wiąże regulamin.

O pieniądze mogą się starać mikro, małe i średnie firmy. Duża firma też może złożyć wniosek, pod warunkiem że w dniu podpisania umowy będzie już miała status MŚP. Projekt musi obejmować prace B+R: badania przemysłowe razem z eksperymentalnymi pracami rozwojowymi albo same prace rozwojowe. Ich efektem ma być nowy produkt albo nowy sposób produkcji wyrobów lub świadczenia usług. Do tego można dopiąć zadania dodatkowe: wyjście z produktem za granicę, ochronę patentową i szkolenia zespołu. Temat projektu musi pasować do co najmniej jednej Krajowej Inteligentnej Specjalizacji (KIS), czyli listy dziedzin, które państwo chce wspierać.

Minimalny budżet samych prac B+R to 3 mln zł, maksymalna dotacja to 50 mln zł. Poziom dofinansowania zależy od rodzaju prac, wielkości firmy i miejsca realizacji. Przy badaniach przemysłowych może dojść do 80 proc. kosztów, przy pracach rozwojowych do 60 proc. Wnioski składa się tylko w Lokalnym Systemie Informatycznym PARP (LSI).

Czy mała firma ma szansę? Liczby z wiosny

Najlepszą podpowiedzią jest poprzedni nabór na projekty B+R, który trwał od 26 lutego do 31 marca. Złożono 566 wniosków, razem na ponad 3,6 mld zł, przy budżecie 700 mln zł. Do drugiego etapu oceny przeszły 322. Ostatecznie PARP rekomendowała do wsparcia 106 projektów na 570,7 mln zł i wykorzystała 81,53 proc. puli. Z naszego przeliczenia wynika, że sukcesem kończył się mniej więcej co piąty wniosek.

Dobra wiadomość: to nie jest konkurs dla korporacji. Wśród zwycięzców było 19 mikrofirm, 30 średnich i aż 57 małych. Najwięcej projektów, bo 40, dotyczyło technologii informacyjnych i komunikacyjnych, a 23 zdrowia. Jeśli robisz oprogramowanie, elektronikę albo rozwiązania medyczne, jesteś w najliczniejszej grupie, ale też w najtłoczniejszej.

Gorsza wiadomość to próg. Przy 3 mln zł kosztów prac B+R i dotacji na poziomie 60 proc. firma musi sama wyłożyć 1,2 mln zł. To nasz przykład, ale dobrze pokazuje skalę. Dlatego mikrofirm na liście było niewiele. Projekt w Ścieżce SMART to zwykle zespół badawczy, laboratorium albo podwykonawca naukowy i kilka lat pracy, a nie jedna osoba z pomysłem.

Co przygotować, zanim otworzysz LSI

Kilka rzeczy trzeba mieć dopiętych wcześniej, bo potem nie będzie na nie czasu.

Po pierwsze, model finansowy. To obowiązkowy załącznik według wzoru PARP. Możesz go dołączyć od razu, a jeśli tego nie zrobisz, po ogłoszeniu wyników pierwszego etapu masz tylko 10 dni, żeby wgrać go do LSI. Eksperci sprawdzą w nim, czy firma udźwignie projekt finansowo. Razem z modelem można dołączyć dokumenty o źródłach finansowania, na przykład promesę kredytu.

Po drugie, ludzie na panel. W drugim etapie odbywa się wideokonferencja z trzema ekspertami i przewodniczącym, trwająca do około godziny. Na przedstawienie projektu masz do 10 minut. Termin poznasz w LSI co najmniej tydzień wcześniej. Jeśli projekt ma prezentować osoba, która nie reprezentuje firmy według KRS albo CEIDG, potrzebne jest pełnomocnictwo w formie elektronicznej, wgrane do LSI najpóźniej dwa dni przed spotkaniem. Bez niego panel odbędzie się bez Ciebie.

Po trzecie, porządek formalny. Wniosek piszesz po polsku, a dokumenty w obcym języku muszą mieć tłumaczenie przysięgłe. Podajesz adresy e-mail, na które PARP będzie pisać, i masz obowiązek na bieżąco zaglądać do LSI. Po wysłaniu wniosku i otrzymaniu potwierdzenia nie poprawisz już w nim niczego, z wyjątkiem uzupełnień, o które poproszą eksperci w drugim etapie.

Najczęstsze potknięcia wynikają wprost z tych zasad. Pierwsze: odkładanie wysyłki na ostatnie dni grudnia. Regulamin pozwala skrócić nabór, między innymi wtedy, gdy wnioski przekroczą 200 proc. budżetu, czyli 1 mld zł. Wiosną wartość złożonych wniosków przekroczyła pulę ponad pięciokrotnie. PARP musi uprzedzić o skróceniu co najmniej 7 dni wcześniej, ale plan „wyślę 29 grudnia o 15:30” jest ryzykowny. Drugie: projekt bez prawdziwych prac badawczych, czyli zakup gotowej technologii opisany jako B+R. Trzecie: brak dopasowania do KIS. Czwarte: model finansowy zrobiony na kolanie w ciągu tych 10 dni. Piąte: na panel idzie osoba, która nie zna projektu albo nie ma pełnomocnictwa.

Harmonogram: pieniądze najwcześniej latem 2027 r.

Jeśli wniosków nie będzie więcej niż 1000, ocena ma potrwać do 175 dni od zamknięcia naboru, z czego pierwszy etap do 75 dni. Liczymy od 30 grudnia: pierwszy etap oceny powinien się skończyć najpóźniej około 14 marca 2027 r., a cała ocena około 22 czerwca 2027 r. Po każdym etapie dochodzi do 10 dni na zatwierdzenie wyników. Każde rozpoczęte kolejne 500 wniosków wydłuża ocenę na każdym etapie o 30 dni. PARP poda przewidywany termin w ciągu 14 dni od końca naboru.

Wiosenny nabór dobrze pokazuje to tempo. Zamknął się 31 marca, a wyniki drugiego etapu PARP ogłosiła 7 września. Jeśli więc w budżecie na 2027 r. liczysz na dotację w pierwszym kwartale, przelicz to jeszcze raz.

Gdy 3 mln zł to za dużo: dwie inne furtki

HORIZON BRIDGE to pilotażowy program doradczy PARP dla MŚP, które chcą powalczyć o pieniądze z unijnego programu Horyzont Europa. Nabór ruszył 15 października, a zgłoszenia można wysyłać do 15 grudnia 2026 r., do 16:00. Firma nie dostaje przelewu, tylko pomoc ekspertów o wartości do 66 tys. zł, opłaconą z programu. Budżet pilotażu to 5 mln zł, a o kolejności decyduje to, kto zgłosi się pierwszy. Warunek: technologia na poziomie gotowości co najmniej TRL 4, czyli sprawdzona już w laboratorium. Eksperci pomagają w koncepcji wniosku, ochronie własności intelektualnej, strategii komercjalizacji, budżecie i treningu prezentacji. Wniosku za Ciebie nie napiszą. Wsparcie jest pomocą de minimis, więc sprawdź, ile takiej pomocy dostałeś w ostatnich trzech latach.

Druga furtka to pożyczki na cyfrową i zieloną transformację z FENG. Pożyczka wynosi od 2,5 do 15 mln zł i jest oprocentowana na 0,5 proc. w skali roku. Spłata trwa do 15 lat, a do 15 proc. kapitału można umorzyć. Mogą z nich skorzystać firmy każdej wielkości, które przechodzą cyfrową transformację w duchu Przemysłu 4.0 albo inwestują w gospodarkę obiegu zamkniętego. Oba cele można połączyć w jednej inwestycji, ale projekty nastawione wyłącznie na oszczędność energii są wyłączone. Wnioski nie trafiają do PARP, tylko do wybranych przez nią partnerów finansujących. Według komunikatu PARP z 19 października sześciu takich partnerów ma zacząć udzielać pożyczek jeszcze w tym kwartale. Łącznie na ten instrument przeznaczono około 792 mln zł.

Warto też obserwować zapowiedź Pilotażu Cyberbezpieczeństwo. W sierpniowym przeglądzie oferty PARP zapowiedziała granty od 80 do 500 tys. zł na audyty, kopie zapasowe, ochronę komputerów i szkolenia, przy 20 proc. wkładu własnego, z naborem w czwartym kwartale 2026 r. Ogłoszenia naboru na razie nie ma.

Co z tego dla Ciebie

1. Policz próg. Jeśli Twoje prace badawcze nie zamkną się w kwocie co najmniej 3 mln zł albo nie masz z czego pokryć wkładu własnego, nie wchodź w Ścieżkę SMART na siłę. Sprawdź HORIZON BRIDGE albo pożyczki.
2. Jeśli próg Cię nie przeraża, w tym tygodniu pobierz regulamin, listę KIS i wzór modelu finansowego. Model zrób od razu i dołącz do wniosku, zamiast liczyć na 10 dni po pierwszym etapie.
3. Ustal, kto stanie przed panelem. Najlepiej osoba, która zna projekt na wylot i może reprezentować firmę. Jeśli nie ma jej w rejestrze, przygotuj pełnomocnictwo elektroniczne.
4. Wyślij wniosek przed świętami, a nie 29 grudnia. Regulamin dopuszcza skrócenie naboru, a ostatniego dnia system przyjmuje wnioski tylko do 16:00.
5. W planie finansowym na 2027 r. załóż, że decyzja przyjdzie latem, a nie zimą. Jeśli projekt musi ruszyć wcześniej, zaplanuj finansowanie pomostowe.

Stan na: 27.10.2026. Tekst nie jest poradą prawną ani inwestycyjną.