Nastolatek na swoim. Czy małoletni może legalnie prowadzić e-biznes i zarejestrować JDG?
Sprzedaż ubrań na Vinted, kanał na YouTube generujący zyski z reklam, czy własne filtry na TikToku – polski e-commerce i rynek „creator economy” coraz częściej należą do młodych. Jednak, gdy pasja zamienia się w realny zarobek, pojawiają się schody prawne. Czy nastolatek może być pełnoprawnym przedsiębiorcą? O wyjaśnienie zawiłości pytamy Andrzeja Nowaka, doradcę podatkowego z KPAN.
Popularność zarabiania w sieci wśród niepełnoletnich rośnie lawinowo. Mechanizm jest prosty: talent do tworzenia treści lub spryt handlowy szybko generują obroty, które mogą zaskoczyć samych twórców. W polskim systemie prawnym sytuacja młodego przedsiębiorcy nie jest jednak oczywista.
Nowa fala: Od YouTube’a do Influencer Marketingu
Tradycyjny handel towarami to tylko wierzchołek góry lodowej. Dzisiejsi małoletni przedsiębiorcy to przede wszystkim twórcy cyfrowi.
– Obecnie obserwujemy ogromny wzrost zapytań o rozliczenia przychodów z platform takich jak YouTube, Twitch czy TikTok – mówi Andrzej Nowak, doradca podatkowy KPAN. – Młodzi ludzie zarabiają nie tylko na wyświetlanych reklamach (AdSense), ale przede wszystkim na kontraktach reklamowych, barterach i tzw. donejtach podczas transmisji na żywo. Dla fiskusa nie ma znaczenia, czy pieniądze pochodzą ze sprzedaży lemoniady, czy z „subów” na Twitchu – jeśli działalność jest ciągła i zorganizowana, musi zostać uregulowana.
Pułapka limitów: Kiedy pasja staje się obowiązkiem?
Większość młodych ludzi zaczyna od tzw. działalności nierejestrowanej. To idealne rozwiązanie na start – nie wymaga wpisu do CEIDG ani opłacania składek ZUS. Warunek jest jeden: miesięczne przychody nie mogą przekroczyć 75% minimalnego wynagrodzenia.
– Wielu młodych twórców nie zdaje sobie sprawy, że do limitu wliczamy przychody należne, a nie tylko te, które fizycznie wpłynęły na konto – zauważa Andrzej Nowak. – Jeśli nastolatek podpisze kontrakt z marką na kwotę przekraczającą limit, ma zaledwie 7 dni na rejestrację JDG. W świecie influencerów, gdzie jedna współpraca może opiewać na kilka tysięcy złotych, przekroczenie tego progu następuje błyskawicznie.
Małoletni w CEIDG – czy to w ogóle możliwe?
Polskie prawo nie zabrania małoletnim bycia przedsiębiorcami. Prawo przedsiębiorców nie wymaga posiadania pełnej zdolności do czynności prawnych, by uzyskać status przedsiębiorcy. W praktyce jednak nastolatek nie przejdzie tej ścieżki sam. Zgodnie z Kodeksem cywilnym, małoletni między 13. a 18. rokiem życia mają ograniczoną zdolność do czynności prawnych. Oznacza to, że każda decyzja wykraczająca poza „drobne sprawy życia codziennego” wymaga zgody rodziców, a często również sądu opiekuńczego.
Ekspert KPAN: Sąd jako „cichy wspólnik” młodego biznesu
Największą barierą dla młodych przedsiębiorców jest konieczność angażowania sądu w kluczowe decyzje biznesowe.
– Sąd opiekuńczy musi wydać zgodę na każdą czynność przekraczającą tzw. zwykły zarząd – wyjaśnia ekspert KPAN. – W przypadku YouTubera może to być np. podpisanie długoterminowego kontraktu z agencją managerską (MCN), zakup drogiego sprzętu do streamingu za kilkanaście tysięcy złotych czy wynajęcie studia nagrań. Sąd bada, czy interes dziecka jest zabezpieczony i czy dorośli nie nadużywają jego popularności do własnych celów finansowych.
Rejestracja JDG krok po kroku
Jeśli nastolatek przekroczy limit i musi zarejestrować firmę, procedura wymaga zaangażowania przedstawicieli ustawowych. To rodzice składają wniosek CEIDG-1, wybierają kody PKD (np. 59.11.Z dla twórców wideo) oraz formę opodatkowania. Co ważne, małoletni przedsiębiorca może korzystać z ulg, takich jak Ulga na start, co znacząco obniża koszty prowadzenia biznesu w pierwszych miesiącach.
Ryzyka w świecie „Digital”
Prowadzenie firmy przez niepełnoletniego influencera rodzi specyficzne trudności:
Wypłaty z platform: Serwisy takie jak Google czy Google AdSense często wymagają ukończenia 18 lat do założenia konta rozliczeniowego. Rozwiązaniem jest tu zazwyczaj konto na rodzica, co komplikuje rozliczenia podatkowe samej JDG małoletniego.
Problemy z bankami: Wiele instytucji odmawia otwarcia rachunku firmowego osobom niepełnoletnim, co blokuje możliwość otrzymywania przelewów od kontrahentów.
Brak podpisu elektronicznego: Podpis kwalifikowany zarezerwowany jest dla pełnoletnich, co utrudnia zdalne załatwianie spraw urzędowych.
Podsumowanie
Czy małoletni może zarabiać na YouTube lub TikToku jako firma? Tak. Czy jest to proste? Nie.
– Obecny system prawny nie nadąża za cyfrową rewolucją – podsumowuje Andrzej Nowak. – Dlatego rodzice młodych talentów muszą stać się ich managerami nie tylko w kwestiach artystycznych, ale przede wszystkim prawno-podatkowych. Bez solidnego wsparcia doradców, ambitny start w sieci może szybko zmienić się w spór z urzędem skarbowym.
Masz pytania dotyczące rozliczeń małoletnich twórców lub planujesz rejestrację firmy dla swojej pociechy? Eksperci KPAN pomogą Ci przejść przez proces bezpiecznie.
Andrzej Nowak – Doradca podatkowy, właściciel Kancelarii Podatkowej KPAN, a zarazem uznawany doradca podatkowy. Posiada ponad 20-letnie doświadczenie w branży usług księgowych i podatkowych, które powoduje, że jego wiedza jest wszechstronna. Doradza przedsiębiorcom m. in. w zakresie optymalizacji i prowadzenia firmy.